Khám phá một đất nước mới… và cả một lối sống mới
Mỗi năm, hàng nghìn sinh viên Việt Nam lựa chọn Pháp để theo học đại học và sau đại học. Với các trường đại học danh tiếng quốc tế, nền văn hóa phong phú, chất lượng cuộc sống cao và nhiều cơ hội nghề nghiệp, Pháp vẫn luôn là một trong những điểm đến du học hấp dẫn nhất đối với sinh viên Việt Nam.
Tuy nhiên, du học không chỉ đơn giản là học một ngôn ngữ mới hay làm quen với một hệ thống giáo dục khác. Đó còn là quá trình thích nghi với một xã hội có những thói quen, quy tắc ứng xử và phong cách sống riêng.
Ban đầu, nhiều khác biệt tưởng chừng rất nhỏ, nhưng lại khiến không ít sinh viên Việt Nam ngạc nhiên trong những tuần đầu tiên tại Pháp. Giờ giấc ăn uống, khí hậu, giao thông, cách giao tiếp hay những thói quen trong cuộc sống hằng ngày đều có thể rất khác so với ở Việt Nam.
Không có nền văn hóa nào tốt hơn nền văn hóa nào. Những khác biệt này đơn giản chỉ phản ánh hai nền văn hóa giàu bản sắc và bổ sung cho nhau.
Tại L’Atelier An Phu, mỗi năm chúng tôi đồng hành cùng nhiều học viên Việt Nam chuẩn bị sang Pháp thông qua các khóa học tiếng Pháp, luyện thi TCF, DELF và DALF, đồng thời giúp các bạn hiểu rõ hơn về văn hóa Pháp trước khi lên đường.
Dưới đây là những cú sốc văn hóa phổ biến nhất mà sinh viên Việt Nam thường gặp khi mới đặt chân đến Pháp.
1. Người Pháp đôi khi có vẻ lạnh lùng… lúc mới gặp
Đây có lẽ là điều khiến nhiều sinh viên quốc tế ngạc nhiên nhất.
Ở Việt Nam, việc mỉm cười, trò chuyện với người bán hàng hay bắt chuyện với người lạ là điều khá tự nhiên.
Trong khi đó, ở Pháp, ấn tượng ban đầu thường có phần dè dặt hơn.
Người Pháp phân biệt khá rõ giữa đời sống riêng tư và các mối quan hệ xã hội. Họ thường trở nên rất thân thiện sau khi đã quen biết, nhưng cần nhiều thời gian hơn để tạo dựng sự gần gũi.
Vì vậy, nếu hàng xóm hoặc bạn học có vẻ ít nói trong những ngày đầu thì điều đó không có nghĩa là họ thiếu thân thiện.
2. Nói “Bonjour” gần như là một quy tắc bắt buộc
Ngược lại, có một quy tắc xã hội cực kỳ quan trọng ở Pháp: luôn chào hỏi.
Khi bước vào cửa hàng, tiệm bánh, phòng chờ hay lớp học, mọi người đều mong bạn nói:
- Bonjour (Xin chào)
- Bonsoir (Chào buổi tối)
- Merci (Cảm ơn)
- Au revoir (Tạm biệt)
Việc quên những câu chào hỏi này đôi khi có thể bị xem là thiếu lịch sự, dù đó hoàn toàn không phải là chủ ý của bạn.
3. Bữa ăn kéo dài hơn nhiều… và giờ ăn cũng khác
Ở Pháp, bữa ăn là một khoảng thời gian để mọi người quây quần và trò chuyện.
Khác với Việt Nam, nơi bữa trưa thường diễn ra khá nhanh, đặc biệt trong giờ làm việc, người Pháp thường dành nhiều thời gian hơn để ăn uống.
Giờ ăn cũng khiến nhiều sinh viên Việt Nam bất ngờ.
Thông thường:
- Bữa sáng từ 7:00 đến 9:00;
- Bữa trưa từ 12:00 đến 14:00;
- Bữa tối hiếm khi trước 19:30, thường từ 20:00 đến 21:00.
Ở nhiều địa phương, rất khó tìm được nhà hàng mở cửa từ 14:00 đến 19:00 vì nhiều nơi đóng cửa giữa hai buổi phục vụ.
Một bữa ăn của người Pháp cũng có cấu trúc rõ ràng hơn với món khai vị, món chính, đôi khi có phô mai, món tráng miệng và cà phê.
Những cuộc trò chuyện kéo dài quanh bàn ăn là một phần rất quan trọng của văn hóa Pháp.
4. “La bise” – Cách chào khiến nhiều người bất ngờ
Khi gặp người thân, bạn bè hoặc đôi khi là đồng nghiệp, người Pháp thường chào nhau bằng la bise (hôn nhẹ lên má).
Tùy từng vùng, người ta có thể hôn hai, ba hoặc thậm chí bốn lần.
Đối với nhiều người Việt Nam, việc tiếp xúc gần như vậy có thể khá bất ngờ trong những ngày đầu ở Pháp.
Trong môi trường công việc, bắt tay vẫn là cách chào phổ biến nhất khi hai người chưa quen nhau.
5. Nhà ở tại Pháp hiếm khi có điều hòa
Ở Việt Nam, điều hòa có mặt ở hầu hết mọi nơi.
Ngược lại, tại Pháp, phần lớn căn hộ và nhà ở không được trang bị điều hòa.
Điều này đặc biệt gây ngạc nhiên vào mùa hè khi nhiệt độ đôi khi lên tới 35–40°C.
Những tòa nhà cổ với tường đá dày thường giữ được không khí mát hơn, nhưng nếu nắng nóng kéo dài nhiều ngày thì bên trong nhà vẫn có thể rất oi bức.
Người Pháp thường sử dụng:
- cửa chớp;
- quạt;
- mở cửa sổ vào ban đêm để làm mát tự nhiên.
6. Các cửa hàng đóng cửa sớm hơn rất nhiều
Ở Việt Nam, bạn có thể mua sắm đến khuya, thậm chí cả ban đêm.
Tại Pháp, phần lớn cửa hàng đóng cửa vào khoảng 19:00–20:00.
Vào Chủ nhật, nhiều cửa hàng cũng đóng cửa hoàn toàn, đặc biệt là ngoài các thành phố lớn.
Do đó, bạn sẽ phải học cách lên kế hoạch mua sắm trước.
7. Thủ tục hành chính cần rất nhiều giấy tờ
Các thủ tục hành chính tại Pháp đôi khi khiến sinh viên quốc tế cảm thấy khá phức tạp.
Để mở tài khoản ngân hàng, thuê nhà hoặc xin các khoản trợ cấp, bạn thường phải chuẩn bị:
- giấy xác nhận địa chỉ cư trú;
- hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân;
- giấy xác nhận đang theo học;
- bảo hiểm;
- và đôi khi cả người bảo lãnh tài chính.
Kiên nhẫn nhanh chóng trở thành một phẩm chất rất cần thiết.
8. Giao thông và cách lái xe rất khác
Đối với những ai quen với xe máy và mật độ giao thông dày đặc tại Việt Nam, việc lái xe hoặc đơn giản là băng qua đường ở Pháp có thể khá bất ngờ.
Điều đầu tiên dễ nhận thấy là người đi bộ luôn được ưu tiên.
Khi có người đứng ở vạch qua đường, các xe thường dừng lại để nhường đường. Không nhường đường cho người đi bộ có thể bị xử phạt rất nặng.
Giao thông cũng được quản lý chặt chẽ hơn.
Người Pháp thường lái xe nhanh hơn, đặc biệt trên quốc lộ và đường cao tốc, nơi giới hạn tốc độ thường từ 110 đến 130 km/h.
Tuy nhiên, họ cũng tuân thủ luật giao thông nghiêm túc hơn rất nhiều.
Ở các thành phố lớn, nhiều sinh viên chủ yếu sử dụng phương tiện công cộng và không cần sở hữu ô tô.
9. Sinh viên rất tự lập
Du học tại Pháp thường đồng nghĩa với việc lần đầu tiên phải sống tự lập.
Các trường đại học kỳ vọng sinh viên tự quản lý:
- thời khóa biểu;
- việc nghiên cứu;
- ôn tập;
- các thủ tục hành chính.
Sự tự lập còn thể hiện trong cuộc sống hằng ngày.
Sinh viên phải tự quản lý:
- ngân sách cá nhân;
- chỗ ở;
- việc mua sắm;
- bảo hiểm;
- phương tiện đi lại;
- các thủ tục với CAF hoặc ngân hàng.
Đây là một phần rất quan trọng của trải nghiệm học tập tại Pháp.
10. Tranh luận trong lớp học được khuyến khích
Ở Pháp, việc đặt câu hỏi cho giáo viên là điều hoàn toàn bình thường.
Việc đưa ra quan điểm khác nếu có lập luận rõ ràng không bị xem là thiếu tôn trọng.
Ngược lại, các trường đại học rất coi trọng:
- tư duy phản biện;
- khả năng phân tích độc lập;
- khả năng lập luận.
Điều này đôi khi khiến nhiều sinh viên Việt Nam cảm thấy khá mới mẻ trong thời gian đầu.
11. Bánh mì ở khắp mọi nơi… còn cơm thì ít hơn
Bánh mì là một phần không thể thiếu trong ẩm thực Pháp.
Bánh baguette thường xuất hiện trong bữa sáng, bữa trưa và cả bữa tối.
Gạo vẫn được bán rộng rãi trong các siêu thị, nhưng không phải là món ăn có mặt trong mọi bữa như ở Việt Nam.
Tin vui là tại hầu hết các thành phố lớn đều có nhiều siêu thị châu Á, nơi bạn có thể dễ dàng tìm thấy các nguyên liệu quen thuộc của Việt Nam.
12. Trải nghiệm bốn mùa là một điều hoàn toàn mới
Đối với nhiều sinh viên đến từ miền Nam Việt Nam, việc trải nghiệm bốn mùa rõ rệt là một trong những cú sốc văn hóa đáng nhớ nhất.
- Vào mùa đông, nhiệt độ có thể xuống dưới 0°C, thậm chí tới -10°C ở một số vùng núi.
- Mùa hè thường đạt 30 đến 35°C, đôi khi lên gần 40°C.
- Mùa xuân và mùa thu dễ chịu hơn nhưng thời tiết thay đổi rất nhanh.
Một điều khiến nhiều người ngạc nhiên là trong cùng một ngày, nhiệt độ có thể chênh lệch tới 10 đến 15°C.
Không hiếm khi bạn mặc áo khoác vào buổi sáng, mặc áo phông vào buổi trưa rồi lại phải khoác áo dày khi trời tối.
Vào mùa đông, trời tối rất sớm, trong khi mùa hè mặt trời có thể lặn gần 22 giờ ở nhiều vùng của nước Pháp.
13. Người Pháp hầu như không ngủ trưa
Ở Việt Nam, ngủ trưa sau bữa trưa là một thói quen rất phổ biến, kể cả trong nhiều công ty. Tại Pháp, điều này gần như không tồn tại.
Sau giờ nghỉ trưa, hầu hết mọi người quay trở lại làm việc ngay.
Ngủ tại nơi làm việc thường bị xem là thiếu chuyên nghiệp.
Sinh viên thường tận dụng giờ nghỉ để ăn trưa tại nhà ăn trường, học ở thư viện hoặc gặp gỡ bạn bè.
14. Giờ làm việc cũng rất khác
Người Pháp nhìn chung làm việc ít giờ hơn so với người Việt Nam.
Thời gian làm việc theo luật là 35 giờ mỗi tuần, mặc dù một số ngành nghề có thể làm nhiều hơn.
Ngày làm việc thường bắt đầu khoảng 8 giờ 30 đến 9 giờ sáng.
Thời gian nghỉ trưa thường kéo dài một giờ, đôi khi còn lâu hơn.
Ngày làm việc thường kết thúc từ 17 giờ đến 18 giờ 30.
Ngoài ra, người lao động còn được hưởng tối thiểu 5 tuần nghỉ phép có lương mỗi năm, điều khiến nhiều sinh viên quốc tế rất bất ngờ.
15. Người Pháp rất coi trọng việc bảo tồn di sản
Việt Nam đang phát triển rất nhanh. Các tòa nhà mới liên tục được xây dựng và diện mạo các thành phố thay đổi từng năm.
Ngược lại, nước Pháp đặc biệt chú trọng đến việc bảo tồn di sản lịch sử.
Nhiều con phố, nhà thờ, công trình công cộng và nhà ở đã tồn tại hàng trăm năm.
Việc cải tạo hay xây dựng mới thường phải tuân theo những quy định rất nghiêm ngặt nhằm giữ gìn kiến trúc ban đầu.
Đó là lý do vì sao nhiều thành phố của Pháp mang vẻ đẹp vượt thời gian.
16. Phân loại rác là một phần của cuộc sống hằng ngày
Việc phân loại rác đã trở thành một thói quen rất phổ biến tại Pháp.
Tùy từng địa phương sẽ có nhiều thùng rác khác nhau để phân loại:
- bao bì có thể tái chế;
- thủy tinh;
- giấy;
- rác hữu cơ;
- rác sinh hoạt.
Quy định có thể khác nhau giữa các thành phố nhưng mọi người đều được khuyến khích tuân thủ.
Sinh viên quốc tế sẽ nhanh chóng phải làm quen với thói quen này.
17. Túi nhựa gần như đã biến mất
Tại các siêu thị ở Pháp, túi nhựa dùng một lần gần như không còn được sử dụng.
Khách hàng thường:
- mang theo túi vải;
- mang túi tái sử dụng;
- hoặc mua túi tái chế tại quầy thanh toán.
Chính sách này nhằm giảm lượng rác thải nhựa và bảo vệ môi trường.
Đây là một trong những khác biệt mà nhiều sinh viên Việt Nam nhận thấy ngay từ những ngày đầu ở Pháp.
18. Các thiết bị gia dụng trong nhà rất khác
Khi mới đến Pháp, nhiều người Việt Nam nhận thấy các căn hộ được trang bị khác với ở Việt Nam.
Máy giặt tự làm nóng nước, cho phép giặt ở 30°C, 40°C hoặc 60°C, trong khi phần lớn máy giặt tại Việt Nam chỉ sử dụng nước lạnh.
Lò nướng và lò vi sóng cũng có mặt trong hầu hết các căn bếp vì đây là những thiết bị rất phổ biến trong đời sống hằng ngày.
Một điểm khác biệt nữa là máy rửa bát xuất hiện khá thường xuyên trong các gia đình Pháp, trong khi tại Việt Nam chúng vẫn còn khá hiếm.
Ngược lại, nếu hệ thống sưởi gần như là thiết bị bắt buộc vào mùa đông thì điều hòa lại không phổ biến, ngay cả khi nhiệt độ mùa hè vượt quá 30 hoặc 35°C.
19. Giữ yên tĩnh là một quy tắc ứng xử quan trọng
Nhiều người Việt Nam khá ngạc nhiên khi thấy người Pháp rất coi trọng sự yên tĩnh.
Trên phương tiện công cộng, trong nhà hàng, cơ quan hành chính hay thậm chí khi trò chuyện cùng bạn bè, việc nói quá to hoặc mở nhạc với âm lượng lớn thường bị xem là bất lịch sự.
Trong các khu chung cư, mọi người cũng rất chú ý hạn chế tiếng ồn, đặc biệt vào buổi tối và ban đêm.
Những bữa tiệc quá ồn ào ít phổ biến hơn ở Việt Nam và nhiều thành phố còn có quy định rất nghiêm ngặt về tiếng ồn gây ảnh hưởng đến hàng xóm.
Đối với người Pháp, tôn trọng sự yên tĩnh của người khác đơn giản là một phép lịch sự.
20. Đồ uống và thói quen ăn uống
Thói quen uống nước ở Pháp cũng khiến nhiều sinh viên Việt Nam ngạc nhiên.
Tại Pháp, đồ uống thường ít đường hơn rất nhiều so với ở Việt Nam. Trà đá, cà phê, nước trái cây hay sữa chua uống đều có hàm lượng đường thấp hơn, và rất nhiều người Pháp chỉ đơn giản uống nước lọc trong bữa ăn.
Một điểm khác biệt quan trọng là nước máy gần như có thể uống trực tiếp trên toàn nước Pháp. Vì vậy, người dân thường rót nước từ vòi vào bình thay vì mua nước đóng chai.
Cuối cùng, rượu vang giữ một vị trí đặc biệt trong văn hóa Pháp và có giá khá phải chăng. Chỉ với vài euro, bạn đã có thể mua được một chai rượu chất lượng tốt trong siêu thị, điều khiến nhiều sinh viên Việt Nam khá bất ngờ vì ở Việt Nam rượu vang thường được xem là sản phẩm cao cấp.
Kết luận
Sốc văn hóa là một phần không thể thiếu của bất kỳ trải nghiệm du học nào.
Những khác biệt giữa Việt Nam và Pháp đôi khi có thể khiến bạn bất ngờ, nhưng đó cũng là cơ hội tuyệt vời để khám phá một cách sống, làm việc và giao tiếp hoàn toàn mới.
Chỉ cần một chút tò mò và cởi mở, phần lớn sinh viên đều nhanh chóng thích nghi và dần yêu thích những thói quen mới này.
Rất nhiều người còn mang theo những kỷ niệm và bài học quý giá từ nước Pháp suốt cuộc đời.
Tại L’Atelier An Phu, mỗi năm chúng tôi đồng hành cùng nhiều học viên chuẩn bị sang Pháp thông qua các khóa luyện thi TCF, DELF, DALF và các khóa học tiếng Pháp dành cho mục tiêu học tập.
Không chỉ giúp bạn nâng cao trình độ ngôn ngữ, chúng tôi còn giúp bạn hiểu rõ hơn về văn hóa Pháp để có thể hòa nhập nhanh chóng và tự tin hơn khi bắt đầu cuộc sống mới.
Bạn đang chuẩn bị du học Pháp? Hãy liên hệ với L’Atelier An Phu để được đồng hành trong suốt quá trình chuẩn bị của bạn.
